Zaufanie Klientów

rzetelność i fachowość

Zapraszamy do zapoznania się z nowym Newsletterem KPG, w którym m.in. omawiamy zagadnienia związane z 50% kosztami uzyskania przychodów, a także poruszamy kwestie związane z tzw. prokurą mieszaną.

Bogusław Książek

50% koszty uzyskania przychodu nie tylko dla artystów.

W związku z publikacją kilku interesujących rozstrzygnięć sądów administracyjnych w sprawach związanych z zasadami wynagradzania i opodatkowania wynagrodzenia pracowników, którzy w ramach obowiązków pracowniczych tworzą utwory w rozumieniu Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych („Prawo autorskie”), powracamy do tematu warunków zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodu.

Dla przypomnienia, dla pracowników tworzących w ramach obowiązków pracowniczych utwory w rozumieniu Prawa autorskiego wprowadzane są dedykowane systemy wynagradzania wraz ze szczegółowym uregulowaniem procedury przeniesienia praw autorskich. Zgodnie z art. 22 ust. 9 pkt 3 UPDOF koszty uzyskania przychodów z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich lub rozporządzania przez nich tymi prawami wynoszą 50% uzyskanego przychodu, z tym że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe. Łącznie takie koszty uzyskania przychodów w roku podatkowym nie mogą przekroczyć ½ kwoty stanowiącej górną granicę pierwszego przedziału skali podatkowej.

Zgodnie z poglądami Ministra Finansów oraz sądów administracyjnych, zastosowanie podwyższonych kosztów uzyskania przychodu wymaga:

  • stworzenia przez pracownika – twórcę utworu w rozumieniu Prawa autorskiego,
  • istnienia bezpośredniego związku pomiędzy osiągniętym przychodem a korzystaniem z określonych praw autorskich albo rozporządzaniem nimi,
  • uregulowania w umowie o pracę zasad uzyskania przez pracownika przychodu (wynagrodzenia) z tytułu przeniesienia praw do utworów w rozumieniu Prawa Autorskiego.

I. Premie także mogą być objęte podwyższonymi kosztami

W postępowaniu rozstrzygniętym wyrokiem NSA z dnia 10 lutego 2017 r. (sygn. II FSK 8/15), istota problemu sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy pracodawca jest uprawniony do obliczenia i pobrania od premii wypłaconej pracownikowi - twórcy zaliczki na podatek dochodowy z uwzględnieniem kosztów uzyskania przychodów w wysokości 50% uzyskanego przychodu. Sąd uznał, że premia może stanowić dodatkowe wynagrodzenie za korzystanie z praw autorskich przez pracownika - twórcę (lub za nabycie tych praw przez pracodawcę). W konsekwencji, zdaniem NSA, obok „standardowych” wymagań, do zastosowania kosztów w podwyższonej wysokości do wynagrodzenia premiowego wystarczy wykazanie związku pomiędzy przychodem a korzystaniem z praw autorskich (pokrewnych) lub rozporządzaniem tymi prawami.

Wskazany powyżej wyrok NSA jest rozstrzygnięciem indywidualnej sprawy, niemniej podobnie wypowiadał się już WSA w Warszawie (III SA/Wa 1219/10) oraz NSA (II FSK 1378/11).

II. Ewidencjonowanie czasu pracy twórczej

W wyroku z dnia 29 listopada 2016 r. WSA w Poznaniu (sygn. I SA/Po 657/16) rozstrzygał interesującą kwestię związaną z archiwizowaniem i ewidencjonowaniem pracy twórczej pracownika w kontekście możliwości skorzystania z 50% kosztów uzyskania przychodu.

W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Ministra Finansów, 50% koszty uzyskania przychodów mogą być zastosowane do tej części wynagrodzenia pracowników (twórców), która została zakwalifikowana jako wynagrodzenie z tytułu korzystania z praw autorskich, jeżeli konkretne prace lub czynności znajdują odzwierciedlenie w stosownej ewidencji prac twórczych prowadzonej przez pracodawcę. Z uwagi na złożoność problematyki i różne zasady organizacji pracy nie można bowiem podać uniwersalnych zasad prowadzenia ewidencji. Przyjąć jednak należy, że podstawowym warunkiem prowadzenia takiej ewidencji jest ustalenie (niezależnie od tego w jakiej formie) zakresu prac wykonywanych w danym zakładzie pracy w ramach stosunku pracy, które mogą stanowić przedmiot prawa autorskiego.

WSA w Poznaniu wskazał natomiast, iż nie jest wystarczające wyróżnienie w umowie o pracę części czasu pracy przeznaczonej na pracę twórczą, gdyż z takiego wyróżnienia nie wynika, czy jakikolwiek utwór rzeczywiście powstał i czy w związku z jego eksploatacją wypłacono honorarium. Żaden z przepisów ustawy o PDOF nie nakłada jednak na płatnika obowiązku prowadzenia "ewidencji czasu prac o charakterze twórczym". W tym zakresie pogląd organu, że zastosowanie 50% kosztów uzyskania przychodów uzależnione jest od odzwierciedlenia w stosownej ewidencji czasu prac o charakterze twórczym, nie znajduje oparcia w przepisach prawa podatkowego.

Na gruncie prawa podatkowego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Uprawnieniem, a zarazem obowiązkiem płatnika dokonującego obliczenia, pobrania oraz wpłacenia podatku na rzecz organu podatkowego, jest zatem oparcie się na wszelkiego rodzaju dowodach istotnych dla ustalenia istotnego z punktu widzenia norm materialnego prawa podatkowego stanu faktycznego.

Wskazówki zawarte w powyższym rozstrzygnięciu mogą być szczególnie istotne dla pracodawców, którzy ze względów technicznych (tworzenie utworów w „środowisku klienta”) albo bezpieczeństwa (poufność) nie mogą wykorzystywać standardowych ewidencji czasu pracy oraz archiwizować dla celów dowodowych utworów stworzonych w ramach zadań pracowniczych.

III.Wnioski dla pracodawców

Jak pokazuje praktyka, możliwość wykorzystania podwyższonych kosztów uzyskania przychodów przez pracowników – twórców jest szeroko wykorzystywana. Oczywiście powinno wiązać się to z odpowiednim uregulowaniem kwestii wynagrodzenia w umowach o pracę, a często także w regulaminach pracy i regulaminach wynagradzania obowiązujących u pracodawcy. Wprowadzanie takich systemów wynagrodzeń w nowych albo już funkcjonujących strukturach wymaga przygotowania procedur oraz dokumentacji prawnej uwzględniającej specyfikę każdego z pracodawców (np. w zakresie archiwizacji utworów, IT, bezpieczeństwa (poufności), zmiany w systemach płacowych etc.). W razie wystąpienia u pracodawcy kontroli podatkowej, to na pracodawcy będzie spoczywał ciężar dowodu w zakresie zasadności zastosowania podwyższonych kosztów uzyskania.

Powyższe nie powinno jednak zniechęcać do weryfikacji możliwości wprowadzenia albo rozszerzenia zastosowania podwyższonych kosztów uzyskania przychodów. Wskazane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych potwierdzają możliwość właściwego ustanowienia zasad wynagradzania pracowników tworzących utwory w ramach stosunków pracy, nawet jeżeli specyfika branży utrudnia standardową ewidencję czasu pracy oraz archiwizację utworów. Możemy także stosować racjonalne i elastyczne metody wynagradzania takich pracowników, z wykorzystaniem bonusów i premii.

Jeżeli są Państwo zainteresowani uzyskaniem szczegółowych informacji prosimy o kontakt z Bogusławem Książek – Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. , tel. + 48 71 781 84 70.

Ewa Wójtowicz

Prokura mieszana dopuszczalna od 1 stycznia 2017 r.

Zagadnienie tzw. prokury łącznej nieprawidłowej stanowiło już temat omawiany w jednym z wcześniejszych numerów naszego Newslettera (numer ze stycznia 2016 r.).

Dla przypomnienia: kontrowersje budziła możliwość umocowania prokurenta, będącego jedynym prokurentem w spółce, w taki sposób, że był on upoważniony do reprezentowania spółki łącznie z członkiem zarządu lub innym prokurentem. Sąd Najwyższy w uchwale wydanej nieco ponad dwa lata temu stwierdził, że niedopuszczalny jest wpis do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym jednego prokurenta z zastrzeżeniem, że może on działać tylko łącznie z członkiem zarządu (uchwała siedmiu sędziów z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt III CZP 34/14). Uchwała ta wywołała szeroką dyskusję i miała poważne konsekwencje dla praktyki funkcjonowania spółek.

Ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (Dz. U. z 2016 r., poz. 2255) wprowadzono ważną zmianę w Kodeksie cywilnym. Dodano bowiem w art. 1094 k.c. regulującym prokurę nowy paragraf, zgodnie z którym „prokura może obejmować umocowanie także albo wyłącznie do dokonywania czynności wspólnie z członkiem organu zarządzającego lub wspólnikiem uprawnionym do reprezentowania handlowej spółki osobowej”. Nowelizacja ta weszła w życie już 1 stycznia 2017 r.

Jakie są konsekwencje niedawnej zmiany? Z uwagi na wprowadzenie wyraźnej podstawy prawnej dla ustanawiania prokury mieszanej, jest już obecnie możliwe powoływanie prokurentów, którzy będą mogli działać tylko łącznie z członkiem zarządu. Jedyny prokurent w spółce nie musi więc być prokurentem samoistnym i można ograniczyć jego samodzielność poprzez wymóg dwuosobowej reprezentacji spółki - łącznie z członkiem zarządu. Zmiana obejmuje również spółki osobowe (spółka jawna, partnerska, komandytowa i komandytowo-akcyjna), w których prokurent będzie dokonywał czynności łącznie z wspólnikiem mającym prawo do reprezentowania spółki.

Należy jednak pamiętać, aby, udzielając prokury, wskazać w sposób niebudzący wątpliwości, czy chodzi o prokurę samoistną, czy łączną albo prokurę, o której mowa w art. 1094 § 11 k.c. (czyli prokurę mieszaną). W przypadku prokury łącznej i mieszanej należy ponadto wskazać, w jaki sposób ma być wykonywana. Analogiczne informacje muszą zostać podane w zgłoszeniu prokury do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.

Ustawodawca nie zdecydował się na nazwanie tego nowego, trzeciego, rodzaju prokury. Proponuje się używanie nazwy „prokura mieszana”, jednak sam Kodeks cywilny taką nazwą się nie posługuje.

Jeżeli są Państwo zainteresowani uzyskaniem szczegółowych informacji prosimy o kontakt z Ewą Wójtowicz - Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. , tel. + 48 71 781 84 70.

Katarzyna Orleańska

Od 1 maja 2017 r. zmiany w zakresie czasu pracy kobiet w ciąży zatrudnionych na stanowiskach z monitorami ekranowymi.

Projekt nowego Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży lub karmiących dziecko piersią wydłuża dopuszczalny czas pracy kobiety w ciąży przy komputerze.

Zgodnie z obecnie obowiązującą regułą wynikającą z rozdziału IV pkt 1 ppkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet (Dz. U. z 2016, poz. 2057) dopuszczalny czas pracy kobiety w ciąży przy obsłudze monitorów ekranowych nie może przekraczać 4 godzin na dobę. Projektowana zmiana tej zasady przewiduje zakaz wykonywania przez kobiety ciężarne pracy na stanowiskach z monitorami ekranowymi w łącznym czasie przekraczającym 8 godzin na dobę i 45 minut w każdej godzinie pracy.

Powyższe z jednej strony oznacza faktyczne wydłużenie dopuszczalnego czas pracy kobiety w ciąży przy komputerze do 6 godzin na dobę, z drugiej natomiast obowiązek pracodawcy zapewnienia takiej pracownicy 15 – minutowej przerwy w każdej godzinie pracy przy monitorze ekranowym.

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży lub karmiących dziecko piersią co prawda nie zostało jeszcze podpisane przez Prezesa Rady Ministrów, niemniej ma obowiązywać od dnia 1 maja 2017 r.

Wejście w życie wskazanego wyżej Rozporządzenia będzie skutkowało koniecznością odpowiedniego dostosowania w tym zakresie obowiązujących w zakładach pracy Regulaminów pracy.

Jeżeli są Państwo zainteresowani uzyskaniem szczegółowych informacji prosimy o kontakt z Katarzyną Orleańską – Musiał – Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. , tel. + 48 71 781 84 70

Katarzyna Musiałek

Kolejna zmiana przepisów dotyczących wycinki drzew.

Ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach wprowadzono przepisy, które znacznie ułatwiły wycinkę drzew na prywatnych posesjach.

Zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2017 r. art. 83 f ust. 1 pkt. 3 a ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie wymaga uzyskania zezwolenia. Celem wprowadzonych zmian było przede wszystkim zwiększenie uprawnień właścicieli nieruchomości oraz uproszczenie procedury związanej z wycinaniem drzew.

Są to istotne zmiany w stosunku do przepisów ustawy o ochronie przyrody, które obwiązywały do końca 2016 r. i stanowiły, iż bez zezwolenia wycinać można jedynie te drzewa, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza 35 cm w przypadku wymienionych w ustawie gatunków drzew tj. topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej i platanu klonolistnego, oraz 25 cm w przypadku wszystkich pozostałych gatunków. Aktualnie obwody te uległy zwiększeniu z 35 na 100 cm i z 25 na 50 cm, a obwód drzew mierzony jest na wysokości 130 cm. Ponadto dotychczas wycinać bez zezwolenia można było jedynie te krzewy, których wiek nie przekraczał 10 lat. Aktualnie obowiązujące przepisy zezwalają na wycinanie wszystkich krzewów, nie różnicując ich przy tym ze względu na wiek, o ile tylko ich powierzchnia nie przekracza 25 m2. Co więcej rada gminy uchwałą stanowiącą akt prawa miejscowego określić może również inne przypadki w których nie trzeba będzie uzyskiwać zezwolenia na wycinkę. Zmienione zostały również stawki opłat za usunięcie drzew i krzewów.

Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, iż mimo wprowadzonych zmian w stosunku do drzew objętych szczególną ochroną pojawić się mogą pewne ograniczenia wynikające z odrębnych przepisów i skutkujące koniecznością uzyskania stosownych zezwoleń. Dotyczą one np. pomników przyrody, drzew rosnących na nieruchomościach wpisanych do rejestru zabytków, czy też w parkach krajobrazowych i na obszarach chronionego krajobrazu. Uzyskanie zezwolenia konieczne jest jeżeli wycinka drzewa wiązałaby się z zabronionym oddziaływaniem na chronione gatunki roślin, zwierząt albo grzybów.

Skutkiem wskazanych zmian w ustawie o ochronie przyrody jest masowa wycinka drzew. W związku z tym złożony został projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody z którego wynika m.in, iż właściciel nieruchomości, który zechce usunąć drzewo zobowiązany będzie to zgłosić, a nieruchomość na której dokonano usunięcia drzewa lub krzewów nie będzie mogła być wykorzystana na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej przez okres 5 lat od dokonania zgłoszenia.

Jeżeli są Państwo zainteresowani uzyskaniem szczegółowych informacji prosimy o kontakt z Katarzyną Musiałek – Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. , tel. + 48 71 781 84 70.

Powyższe materiały mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Jeżeli są Państwo zainteresowani uzyskaniem szerszych informacji, prosimy o kontakt z Kancelarią.